“Probeer je energie stabiel te houden en bewust prioriteiten te stellen.”
Naomi Geleynse is psychomotorisch therapeut bij Gemiva. We spraken haar over problemen met plannen en organiseren, iets waar veel mensen met NAH moeite mee hebben. Deze vaardigheden eisen namelijk een hoger cognitief vermogen en hersenletsel tast dit vermogen aan. "Problemen die cliënten aangeven gaan vaak over het houden van overzicht, het stellen van prioriteiten en het kunnen aanhouden van een logische volgorde.” aldus Naomi.
Diverse doelen
“Het is belangrijk om een doel of plan in tussenstappen te kunnen opdelen, zodat het haalbaar en niet te overweldigend is. Vaak wil iemand met NAH leren om beter gefocust te blijven op zijn/haar eigen taak en deze ook bewust af te ronden. Een methode die hierbij kan helpen is de stop-denk-doe methode, waardoor er vooraf een plan gemaakt kan worden om stapsgewijs uit te voeren. Binnen behandelprogramma Hersenz stelt iedere cliënt eigen doelen. Concrete voorbeelden zijn bijvoorbeeld: zelfstandig met het OV reizen, een recept koken dat uit meerdere stappen bestaat of een fietstocht plannen en uitvoeren.”
Oefenen
“In de module aan de slag met mijn veranderde brein komen verschillende thema’s naar voren die te maken hebben met plannen en organiseren. In de PMT (psychomotorische therapie) doen we hier oefeningen mee. Je gaat bijvoorbeeld vooraf met de groep een plan maken en uitvoeren, waarbij je dus van tevoren mag inschatten hoe en wat er haalbaar is.
Andere voorbeelden zijn cognitieve en fysieke dubbeltaken of het oplossen van moeilijke raadsels of puzzels in een levende spelvorm. Het is dan de kunst om hierin overzicht te houden! Er zijn ook oefeningen waarbij veel taken aan bod komen en je tussendoor wordt gestoord met nog weer nieuwe opdrachten. Ben je dan flexibel genoeg om je aan te passen? De factor tijdsdruk of competitie kan het dan nog wat uitdagender maken, omdat mensen dan vaak meer druk/stress voelen en daardoor minder helder kunnen nadenken.”
Verstandigere keuzes
“Cliënten ervaren de oefeningen als intensief maar ook als leuk en uitdagend. De een herkent bepaalde situaties uit het dagelijks leven en oefent met nieuwe strategieën. Voor een ander kunnen de oefeningen helemaal nieuw en ‘prikkelend’ zijn, omdat diegene zich bijvoorbeeld door het hersenletsel wat meer terugtrekt en nieuwe dingen vermijdt. Vaak merken we progressie. Mensen denken van tevoren meer na in plaats van meteen in de actiemodus te komen.
Daarnaast passen ze ‘incheckmomentjes’ toe om na te gaan hoe ze zich op dat moment voelen. Hierdoor maken ze verstandigere keuzes. Ook lukt het beter om prioriteiten te stellen (bijvoorbeeld meer voor zichzelf kiezen in plaats van altijd klaar te staan voor de ander), taken te verdelen onder elkaar, energie te besparen en minder verplichtingen te voelen. Vooral omdat iemand meer mogelijkheden leert zien om iets op een andere manier of later moment te doen. Soms vinden cliënten het moeilijk om de stappen die ze al gemaakt hebben te zien. Ze zijn dan vooral gericht op nóg belastbaarder worden. Door samen uit te zoomen en te vergelijken met de beginsituatie, kunnen ze vaak wel de progressie zien en hier trots op zijn.
Om ervoor te zorgen dat het geleerde ook werkt in de thuissituatie, eindig ik vaak met een actiepunt dat is gekoppeld aan het onderwerp van die dag. Zo kan iemand er thuis mee experimenteren en het toepassen in het dagelijks leven. In de volgende sessie komen we er dan op terug.”
Focus op eigen proces
“Het bijzondere van mijn werk is dat elke oefening steeds weer anders kan uitpakken. PMT is een combinatie van lichamelijke, emotionele, cognitieve en sociale aspecten. Bij elke cliënt roept het thema weer iets anders op. Ik kan dus nooit voorspellen hoe het gaat verlopen en elke keer worden er weer nieuwe inzichten opgedaan. Los daarvan heb ik wel een paar algemene tips.
Zet bijvoorbeeld een hulpmiddel in voor timemanagement, zoals een wekker, planner of iemand die jou herinnert om ergens niet te lang mee door te gaan. Het is namelijk belangrijk om inspanning en ontspanning én denken en doen af te wisselen. Zo kun je je energie stabiel houden en optimaal alert blijven. Probeer dus bewust prioriteiten te stellen, omdat je gewoon niet alles kunt doen wat je zou willen en de energie (en tijd) beperkt is!
Tenslotte zou ik proberen om je te richten op het moment waar je nú staat en niet te veel te vergelijken met je leven vóór je hersenletsel of met de manier waarop anderen het doen. Focus op je eigen proces!”
