“Erkennen van het probleem is echt cruciaal.”

“Als het gaat om zien en waarnemen zijn er meerdere beperkingen te noemen." zegt Tjikkie Vermeer, cognitief therapeut bij InteraktContour, een van de aanbieders van het behandelprogramma Hersenz. "Wat ik zelf vooral meemaak is dat men te gevoelig is geworden voor (drukke) beelden of licht. Ik sprak ooit met een vrouw die in de supermarkt niet naar een stelling met blikjes kon kijken, ze zei ‘dan kriebelt het voor mijn ogen’. Het komt ook voor dat iemand, vaak met één oog, dubbel ziet of wazig ziet en/of moeite heeft met het inschatten van diepte of afstand. Het lukt bijvoorbeeld wel om een losse sleutel te herkennen maar een sleutelbos niet. Meer dan de helft van de cliënten heeft last van overprikkeling door licht. Misschien nog wel meer, want waarschijnlijk wordt de klacht onderschat en niet altijd herkend.”

Mogelijkheden

“In eerste instantie is het goed om te kijken naar wat nog mogelijk is in het herstel. Dat doen we niet vanuit Hersenz maar we verwijzen dan door naar Bartiméus of Visio. Als dat traject is doorlopen werken we bij Hersenz aan beter omgaan met de blijvende klachten. Het is belangrijk om er in eerste instantie voor te zorgen dat de overprikkeling binnen kaders kan blijven. Concreet betekent dit het voorkomen van oververmoeidheid, want dat maakt het probleem lastiger om mee om te gaan. We hanteren hierbij de PRET methode: Pauzes nemen, Rustige omgeving, Eén ding tegelijk, Tempo aanpassen. Daarnaast is een voorspelbare omgeving helpend, zoals een opgeruimd huis en dingen op dezelfde plek hebben staan. Ook kijken we of er hulpmiddelen zijn die ondersteuning kunnen bieden, bijvoorbeeld een zonnebril of dimbaar licht.”

Acceptatie

“Naast deze praktische manier van werken is acceptatie ook onderdeel van er beter mee omgaan. Als men leert te erkennen dat er echt een probleem is, dan zal men ook de stap naar verandering (in gedrag, in omgeving, in gebruikmaken van een hulpmiddel) eerder kunnen maken. Voor cliënten is dit in het begin vaak wel een worsteling. Hun doelen zijn vaak in eerste instantie gericht op het oplossen van de klacht. Wat ik snap, want je wilt van het probleem af. Het besef dat de klacht vaak niet in het oog zelf zit, maar in de verwerking van de hersenen kan helpen. Dit is ‘wat het is’ en hiermee moet je verder leven. Na verloop van tijd kan het doel dan veranderen in het beter leren omgaan met de klacht(en).”

Anders doen

“De omslag zit echt bij het punt dat iemand gaat erkennen dat iets anders nodig is. Ik benoem vaak dat het niet werkt om te wachten op het moment van ‘ik ga pas iets veranderen als het goed voelt om dat te gaan doen’. Mag het er ook allebei zijn? Niet helemaal goed voelen en het wel doen? Je kunt je bekeken voelen als je buiten loopt met een zonnebril op, terwijl de zon niet schijnt. Maar je kan het wél doen. En dan ervaren dat het rust geeft in je hoofd, zodat je minder vermoeid raakt en beter geconcentreerd blijft. Of thuis minder last hebt van een kort lontje. Of…vul maar in. Vaak zie ik dat wanneer iemand de helpende kant van een aanpassing ervaart, het misschien nog steeds niet heel prettig is om te doen, maar dat het voordeel opweegt tegen het nadeel. En dan wordt het gemakkelijker.”

Netwerk betrekken

“Ik vind het heel bijzonder om te mogen meelopen in het proces van erkenning tot het beleven van succeservaringen. De klacht is niet weg als iemand de deur uitgaat, maar diegene heeft er echt minder last van. Hoe mooi is dat! Om dit te bereiken is het ook belangrijk om het netwerk bij de behandeling te betrekken. Aan het eind van de behandeling laat ik daarom vaak iemand een ‘handleiding voor zichzelf’ maken. Naasten weten dan wat iemand heeft geleerd en wat helpt. Zij kunnen hierin ondersteunend zijn.”

Helpende gedachte

“Bij zien en waarnemen gaat het om onzichtbare klachten. Dit kan voor onbegrip zorgen als je daar geen uitleg over geeft. Erkennen van het probleem is echt cruciaal. Veel mensen zeggen dat ze hun klacht nooit zullen accepteren. Maar wil je wel een acceptabele manier vinden om ermee om te gaan? Wellicht is het helpend om er op die manier in te staan.”