“Het is belangrijk dat er weer ruimte ontstaat om partner te zijn.”

Maarten van Doremalen is cognitief en individueel behandelaar bij Hersenz SWZ. Tevens biedt hij binnen de module ‘Samen verder leven’ psycho-educatie aan partners van mensen met NAH. Maarten benadrukt hoe belangrijk het is dat partners meer inzicht krijgen in hun eigen situatie, zich bewust worden van relatiepatronen en meer oog krijgen voor eigen behoeften en grenzen.

“Bij de meeste volwassenen met NAH ontstaan er veranderingen in fysiek, cognitief en emotioneel functioneren en in persoonlijkheid en/of gedrag. Vaak wordt dit pas goed zichtbaar en voelbaar als wordt geprobeerd om samen het dagelijks leven weer zo goed mogelijk op te pakken. Dan blijkt de impact die het hersenletsel heeft op de relatie. Partners merken na verloop van tijd vaak dat er meer (vooral onzichtbare) gevolgen zijn dan gedacht. Zij gaan op hun eigen manier op zoek naar hoe ze moeten omgaan met alle veranderingen. Er sluipen, soms ongemerkt, andere patronen in de relatie. Geleidelijk kan de partner een meer verzorgende of begeleidende rol krijgen.”

Balans weer vinden

“De Hersenz module ‘Samen verder leven’ wil partners bewust maken van de impact van alle veranderingen. De module is niet specifiek gericht op uitleg over hersenletsel of afasie. Wanneer hier wel behoefte aan is kan er natuurlijk informatie worden gegeven. Maar het gaat vooral om het opnieuw vinden van een goede balans binnen de relatie. Partners hebben hier vaak moeite mee, omdat ze de focus leggen op zorgen voor de ander. Samen gaan we op zoek naar een balans waarbij partners óók goed voor zichzelf zorgen.”

Steun van andere partners

“Het is steunend voor partners om ervaringen te delen en informatie te krijgen in een groep waarin iedereen bekend is met het omgaan met de gevolgen van hersenletsel. Partners vinden herkenning en erkenning bij elkaar, ze delen gevoelens en ontdekken dat ze niet de enige zijn. Op basis hiervan kunnen ze samen stil staan en reflecteren. Er ontstaat hierdoor vaak meer begrip voor wat er speelt. Door tips en trucs te delen kunnen ze leren hoe ze beter kunnen omgaan met de veranderingen in hun naaste en met de nieuwe situatie als geheel.”

Eigen behoeften en grenzen

“Niet alleen degene met hersenletsel ervaart rouw en verlies van ‘het oude leven’. Dit geldt eveneens voor de partner. Hersenletsel heb je samen! Veel partners ervaren gevoelens van overbelasting. Het is dan ook essentieel dat partners leren om weer aandacht te hebben voor zichzelf, zodat ze zicht krijgen op hun eigen behoeften en grenzen. Dan kan er weer ruimte ontstaan om partner te zijn en samen opnieuw vorm te geven aan het leven. Steeds weer opnieuw.”

Acht verschillende thema's

“De partnermodule bestaat uit 8 bijeenkomsten. Het gaat om een vooraf vastgesteld programma, waarbij ruimte is voor persoonlijke invulling door inbreng en ervaringen van de deelnemers. Thema’s die aan de orde komen zijn bijvoorbeeld ‘Levend verlies’, ‘Omgaan met veranderingen in gedrag, persoonlijkheid en emoties’, ‘Veranderingen in communicatie’, ‘Intimiteit en seksualiteit’ en ‘Aandacht voor jezelf en eigen grenzen’. In gezamenlijke gesprekken of in subgroepjes, en met behulp van verschillende werkvormen en ervaringsoefeningen, wordt hier op in gegaan.”

Weer in je kracht komen

“Ik vind het steeds weer een bijzondere ervaring om met partners in gesprek te gaan en de verdieping op te zoeken. Verschillende perspectieven, die van degene met hersenletsel en die van de partner, komen samen. Dat geeft zicht op het hele systeem en ik kan echt iets betekenen in de manier waarop mensen met elkaar verder gaan. Kleine inzichten kunnen al heel grote veranderingen geven in het gezamenlijke dagelijks leven. Het is heel waardevol om partners in dit proces te betrekken en hen te versterken, zodat ze ook weer oog krijgen voor hun eigen behoeften en weer in hun kracht komen. Want als je niet goed voor jezelf zorgt kun je er op de lange termijn ook minder goed voor de ander zijn!”