Overprikkeling tijdens de feestdagen: waarom december zo heftig kan zijn bij NAH

Voor veel mensen voelt december warm en gezellig, maar voor mensen met niet-Aangeboren Hersenletsel (NAH) kan deze periode juist extra zwaar zijn. Het brein moet in korte tijd een enorme hoeveelheid prikkels verwerken: drukke winkels, fel licht, muziek op de achtergrond, gesprekken door elkaar heen, volle agenda’s en sociale verwachtingen.

Waar iemand zonder hersenletsel dit nog kan filteren, werkt die filter bij NAH vaak niet goed meer. Prikkels komen harder binnen, stapelen sneller op en raken moeilijker verwerkt. Het gevolg? Vermoeidheid, hoofdpijn, prikkelbaarheid, emotionele overbelasting of zelfs plotseling “uitvallen” midden in een activiteit.

Hoe kun je overprikkeling voorkomen?

  • De feestdagen hoeven niet te verdwijnen uit je leven — maar ze vragen soms wél een andere aanpak. Kleine aanpassingen kunnen al een groot verschil maken.
  • Plan maximaal één activiteit per dag. Zo voorkom je dat de belasting te hoog oploopt.
  • Zorg dat je vóór en na de activiteit alleen prikkels opzoekt die voor jou prettig en goed te verdragen zijn. Zo kun je je rustig voorbereiden en herstellen. Denk bijvoorbeeld aan een stukje wandelen, op de fiets ernaartoe gaan, kauwgom kauwen of een rustige film kijken onder een verzwaringskussen of -deken. Ook kun je na de activiteit sneller herstellen als je dit doet. Welke strategieén werken is voor iedereen anders. Het is daarom belangrijk je sensorisch profiel te laten vaststellen.
  • Kies rustige plekken of momenten. Bijvoorbeeld ’s ochtends boodschappen doen in plaats van aan het einde van de middag.
  • Gebruik hulpmiddelen zoals een noise cancelling-koptelefoon of zonnebril. Deze verminderen geluid en licht, twee grote prikkelbronnen.
  • Maak afspraken korter — 30 minuten kan al genoeg zijn.Je hoeft niet altijd “volledig” aanwezig te zijn om tóch mee te doen.
  • Luister naar je lichaam: weggaan is oké. Grenzen bewaken is geen onbeleefdheid, maar noodzaak.

Voor naasten

Overprikkeling is niet zichtbaar, maar wel echt. Wees begripvol als iemand eerder naar huis wil, onverwacht afzegt of liever een rustige kerstwandeling maakt dan een druk familieprogramma. Een beetje ruimte en mildheid kan de feestdagen voor iedereen prettiger maken.

Prettige feestdagen!