“Stemming en de ervaren levensvreugde kunnen verbeteren.”

“Iemand met NAH (niet-aangeboren hersenletsel) ervaart duidelijk verschil tussen zijn of haar mogelijkheden vóór en ná het hersenletsel." Aldus Martijn Peeters GZ-neuropsycholoog en hoofdbehandelaar Hersenz bij Pluryn. "Dit veroorzaakt verdriet en rouw, wat mag worden gezien als een normale reactie op een abnormale situatie. Hersenletsel gaat om ‘levend verlies’. Het verdriet is een terugkerend thema en niet iets wat op een gegeven moment klaar is.”

Stemmingsproblematiek

“Naast verdriet kan er soms ook een meer ernstige stemmingsproblematiek ontstaan. Dit kan dusdanig veel invloed hebben op het dagelijks functioneren, dat specifieke behandeling (soms ook met medicatie) noodzakelijk is. De oorzaak van de stemmingsproblematiek kan tweeledig zijn. Het kan rechtstreeks het gevolg zijn van de schade in het brein, dit wordt primaire stemmingsproblematiek genoemd, of het kan het gevolg zijn van een verstoord verwerkingsproces. In het laatste geval treden de stemmingsklachten wat later na het ontstaan van het hersenletsel op. De scheidslijn is echter vaak moeilijk te bepalen en vaak is er ook overlap met elkaar. Een onderzoek uit 2010 toonde aan dat meer dan 30% van de mensen na een CVA ernstige stemmingsklachten ervaart. Dit wordt ongeveer ook zo ingeschat voor andere vormen van NAH.”

Negatieve spiraal

“Iemand met stemmingsklachten is vaak geneigd om zich meer terug te trekken. Dit geldt voor zowel activiteiten als sociale contacten. Hierdoor kan er eerder een negatieve spiraal ontstaan, waarin iemand steeds meer in zichzelf gekeerd raakt en steeds minder onderneemt. Er wordt nog maar weinig plezier in het leven ervaren. Onderliggend is vaak ook het zelfbeeld negatief gekleurd en bestaat er een sterk gevoel van falen. Gevoelens als schuld, schaamte en/of waardeloosheid kunnen steeds meer een rol gaan spelen.”

Stil staan en verwerken

“Binnen het behandelprogramma Hersenz is er gelegenheid om te vertragen. Er wordt ruimte geboden om meer stil te staan bij pijnlijke gevoelens en emoties en deze te verwerken. Dit geldt zeker in de eerste module ‘De impact van mijn hersenletsel’. De insteek daarbij is altijd vanuit meerdere invalshoeken, van zowel cognitief (verstandelijk, erover praten) tot meer lichaamsgericht (ervaren en doen). Het opnieuw ondernemen van activiteiten is belangrijk, vaak zie je dat er na verloop van tijd een positief effect op de stemming volgt. Wat ook erg helpt is de verbinding met lotgenoten. Deelnemers aan Hersenz voelen zich gehoord en gezien en dat versterkt het durven delen van eigen ervaringen en emoties. Indien de stemmingsklachten zodanig ernstig zijn dat ze deelname aan Hersenz belemmeren, kan behandeling binnen een GGZ-instelling voorliggend zijn. Soms is het ook mogelijk dat er een individueel behandeltraject wordt gevolgd bij een psycholoog van Hersenz. Dit moet dan door de regiebehandelaar worden geïndiceerd.”

Meer levensvreugde

“In het begin wordt Hersenz vaak als wat zwaarder ervaren. Het stilstaan bij wat er is gebeurd en het besef hoe iemand zich hierbij voelt en ermee probeert om te gaan, kan confronterend zijn. Mensen hebben vaak verschillende manieren om de pijn weg te houden, bijvoorbeeld terugtrekken, vermijden of verdoven. Door te kijken wat daar achter zit en door contact te maken met het verdriet en/of de boosheid, kunnen deze gevoelens in eerste instantie wat toenemen. Toch zie je bijna altijd dat cliënten na deze fase meer verbinding kunnen maken met hun lichaam en emoties. Dit heeft een positieve uitwerking op de ervaren stemming en de kwaliteit van leven. Mensen die zich somber voelen denken vaak dat het nooit meer anders zal zijn. Maar door te voelen, ervaren, delen, oefenen, en soms met wat ondersteuning van medicatie, kan dit dus wel degelijk veranderen. Het is echt mogelijk om vanuit de overlevingsstand na verloop van tijd weer meer in de leef- en belevingsstand te komen! Dat ik hier getuige van mag zijn en aan kan bijdragen, maakt voor mij dit werk ook zo dankbaar en bijzonder.”

Aandacht vragen

“Het is belangrijk om te beseffen dat het helemaal niet vreemd is om stemmingsklachten te ervaren. Juist als je het ontkent kom je vast te zitten. Durf er zowel naar jezelf als naar de ander aandacht voor te vragen. Want het gaat echt helpen om weer wat meer in actie en beweging te komen en je leefwereld te vergroten door contact aan te gaan met anderen en daar waar mogelijk verbinding te zoeken. Mijn belangrijkste tip is dan ook: blijf er niet alleen mee worstelen!”