Op oudejaarsdag 2013 waarschuwde Els Visser ’s ochtends haar zoon: "Kijk uit met vuurwerk afsteken want ik heb geen zin om vandaag met je naar de eerstehulppost te moeten." Een paar uur later kwam haar zoon thuis en trof Els liggend op de vloer aan. "Toen mocht hij met zijn moeder naar de eerste hulp." Els was getroffen door een herseninfarct waardoor haar linkerkant verlamd was. Met een nieuwe techniek werd diezelfde dag nog het propje in het bloedvat weggezogen, waarna het bloed met medicatie werd doorgespoeld. Ze kon snel het ziekenhuis verlaten, de verlamming was goeddeels weg.

Vermoeidheid

In eerste instantie leek Els snel en goed te herstellen. Maar na enkele maanden kwam ze erachter dat haar herstel stokte. "Al bij het aankleden was ik hartstikke moe. Op mijn werk maakte ik gekke fouten. Ik stuurde rare facturen naar klanten met rekenfouten erin." Els werd voor honderd procent afgekeurd, vermoeidheid bepaalde haar leven. Stalpoten, noemt ze het zelf. "Dan voelen mijn benen aan alsof ik de hele dag heb lopen shoppen." Doodmoe voelde ze zich. "En daar was ik de hele dag over aan het klagen. Ik kon niks, ik heb 2,5 jaar geen boodschappen gedaan, mijn man deed naast zijn baan het hele huishouden."

Een kennis wees Els Visser op Hersenz. Na een intake kon ze al snel starten met het bewegingsprogramma en de behandelmodule Grip op Energie. "Ik durf nu pas hardop te zeggen dat ik nooit meer word zoals ik was. Door mijn hersenletsel heb ik last van extreme vermoeidheid." Bij het bewegingsprogramma leerde Els met een stok te lopen, waardoor ze haar rollator kon laten staan. "Het is niet leuk hoor, om met een rollator rond te lopen als je 48 jaar bent. Dat ik met een stok kan lopen is een grote overwinning. Ik kan nu weer zelfstandig met de bus."

Grip op energie

Door Hersenz heeft Els ook grip gekregen op haar energie. Ze kreeg uitleg over de oorzaken van vermoeidheid bij hersenletsel. Ook leerde ze te voelen wat ze aan kan op een dag. Aanvankelijk gebruikte Els een energiemeter. "Maar dat gaat nu automatisch. Als ik ’s ochtends opsta, weet ik vrij goed wat ik die dag aankan en hoe ik mijn energie moet verdelen over de dag."

Het sleutelwoord voor Els? “Mijn leven bestaat uit pauzes houden. En ik doe alles zittend, van tandenpoetsen tot strijken." Het doel waar Els nu aan werkt is het opruimen van haar kasten. "Daar zag ik nogal tegen op. Ik kon het niet overzien. De begeleider vroeg of ik het een half uurtje vol zou houden. Ben je gek, zei ik. Dat lukt me nooit. Een kwartiertje hooguit. Daar hou ik me nu aan."

Nee zeggen

Els vertelt dat ze niet meer klaagt over haar vermoeidheid. "Dat heb ik heel lang gedaan. En ik zag overal beren op de weg. Dat vreet ook energie. Nu zeg ik: ‘ik doe het op mijn manier en op mijn manier is het goed’." Nog steeds gaat Els af en toe een grens over. "Maar dat doe ik nu bewust. Zoals op vakantie laatst. We hadden een drukke dag, ik had veel gelopen voor mijn doen. ’s Avonds wilde iedereen nog uit eten. Ik wist dat ik nee moest zeggen, maar heb bewust ja gezegd en geaccepteerd dat ik een terugval zou krijgen. Die kwam, maar duurde maar een halve dag. Vroeger zou ik drie dagen plat gelegen hebben."

In huis gaat ze zelf de trap weer op. Ook boodschappen kan ze voortaan alleen. "Dan ben ik daarna blij dat ik zit hoor, maar ook trots." Haar tip voor andere mensen die last hebben van vermoeidheid? "Neem op tijd pauze. En dan ook echt een kwaliteitspauze. Doe iets waar je goed van ontspant. Een lekker bakkie koffie of een boekje lezen. Na een tijdje merk je zelf wanneer de vermoeidheid wegtrekt. Dat geeft de burger moed."

Behandelaar

"Mensen met hersenletsel raken sneller vermoeid, mentaal en lichamelijk. Cognitieve taken, zoals concentreren, onthouden en overzicht krijgen, kosten extra energie. Veel mensen zijn gevoeliger geworden voor prikkels, zoals geluid. Ook daar word je moe van", vertelt psycholoog Kim Huygelen.

"Soms overvragen mensen zichzelf: ze willen niet toegeven dat ze na het hersenletsel minder kunnen. Lichamelijk raken ze sneller vermoeid omdat ze kracht missen voor bepaalde handelingen. Mentale en lichamelijke vermoeidheid grijpen op elkaar in. Als je almaar moe in je hoofd bent, word je minder actief. Dan gaat je lichamelijke conditie achteruit en kun je vervolgens nog minder hebben. Er zijn ook mensen die na het hersenletsel juist grenzeloos doorgaan met sport en bewegen."

"Bij de module ‘Grip op je energie’ brengen we alles goed in kaart. Wat doe je op een dag, hoe voel je je daarbij, wat kost een activiteit aan energie en wat levert het op? Wanneer moet je in actie komen of juist uitrusten? Je leert om te gaan met je situatie en je omgeving uit te leggen wat er speelt. Je leert grenzen stellen en signalen van vermoeidheid eerder op te pakken. Dit ga je ook praktisch oefenen, in de groep. Daarnaast werk je aan het vergroten van je uithoudingsvermogen."

Interessant? Lees ook deze ervaringsverhalen
Weer plezier in het leven

Gauke Halbersma (nu 59 jaar) werd in januari 2013 onwel in de auto. Hij volgde anderhalf jaar het programma van Hersenz. Gauke heeft weer plezier in zijn leven.

Uit de schulden

Paul werkte als begeleider in de zorg maar door zijn hersenletsel kon hij zijn werk en de onregelmatige diensten niet meer aan. Paul en zijn vrouw belandden in de schulden én in een depressie. Daar krabbelen ze aardig uit op.

Ver gekomen

Natascha volgde alle modules van Hersenz en was daar bijna anderhalf jaar mee bezig. Dat was keihard werken en zeker niet altijd makkelijk. “Ze hebben me flink achter de broek gezeten.”

Willy durft weer naar buiten

“Als ik snel praat, plakken de woorden verkeerd”, vertelt Willy. Ze nam deel aan een behandelgroep voor mensen met afasie. Sinds 2015 heeft Hersenz een behandelprogramma speciaal voor mensen met afasie. Voor het eerst sinds jaren durft Willy weer naar buiten.

Hans overwon depressie

Een verlamde rechterarm, een gebroken schouderblad, een klaplong en een gebroken kaak. Zwaar gehavend was het lichaam van Hans Schoonen nadat hij onderuit gegaan was met zijn motor en vervolgens door een auto werd overreden. Na anderhalf week besloot Hans dat zijn botten thuis ook prima konden helen en verliet hij het ziekenhuis.

Pagina's